Een adventsinterview met bisschop Luc Van Looy op de bisdompagina's van 'Kerk&Leven' in november 2012, een pleidooi voor een meer menswaardig maatschappijbestel.   Mgr. Van Looy is net terug van Rwanda wanneer we hem opzoeken in het bisschopshuis. Het reizen zit hem nog altijd niet in de kleren, je zou veeleer stellen dat het hem fit houdt.  

Bij het begin van de advent maakt de bisschop nochtans geen al te rooskleurige analyse van de samenleving. Van Rwanda over Korea tot Ford Genk en wat een geloofsgemeenschap in die context, vooral tijdens de advent, kan betekenen.

 

– Wat bracht u naar Rwanda?
Ik bezocht er de zusters bernardinnen, een congregatie waarvan ook de Rwandese provincie onder de bisschop van Gent valt, vandaar dat ik eens wou gaan kennismaken. In Rwanda hebben ze zes gemeenschappen, waarvan één in hoofdstad Kigali en de andere heel diep in het binnenland. De zusters, onder wie nog vier Vlaamse, doen er veel sociaal werk. Voorst bracht ik een bezoek aan broeder Cyriel, een negentiger uit Edelare, die al veertig jaar in de heuvels bezig is met innoverende landbouwprojecten. Net voor ik vertrok, mocht ik nog de broeders van Taizé verwelkomen. Van 14 tot 17 november vond in Kigali immers de Afrikaanse editie van de jaarlijkse Pelgrimage van Vertrouwen op aarde plaats. Ze verwachtten achtduizend deelnemers. Op een halve kilometer afstand kon ik vanuit de heuvel het veld zien liggen waar ze zouden bijeenkomen, met in het midden een gigantische tent.

– Wat blijft u bij van de reis?
Allereerst dat de Rwandezen hard werken. Er is haast geen vierkante meter die niet bewoond of bewerkt wordt. Daarnaast de gespannen sfeer. Die heeft deels te maken met de wonden van de genocide in 1994 die nog lang niet geheeld zijn. Dat voelde ik goed aan het Genocidememoriaal in Kigali. Het onderwerp mag wel ter sprake worden gebracht, maar nooit openlijk in een groep. Gespannen is de sfeer ook door de bezorgdheid over de manier waarop het regime almaar meer naar een dictatuur opschuift. De Kerk is erg voorzichtig in het innemen van politieke standpunten en het opkomen voor de mensenrechten. Indachtig de fouten van het verleden past ze ervoor op kant te kiezen voor of tegen een bepaalde groep. Ze herinnert zich ook nog maar al te goed de moord op drie bisschoppen. Iedereen wil angstvallig de vrede bewaren.

– Waar beleefde u, die zoveel gereisd hebt, uw mooiste advent en Kerstmis?
Ongetwijfeld in Korea, waar ik ruim tien jaar woonde en werkte. De voorbereiding op Kerstmis gebeurde heel intensief, zowel op sociaal vlak – gelovigen schilderden dan eieren die rond kerst werden uitgedeeld aan de armen – als op liturgisch vlak. Zo waren we dagenlang bezig met biecht horen. Ik herinner me dat we met een vuurtje aan de voeten in de biechtstoel zaten. We kwamen er alleen ’s middags even uit om een boterham te eten. Rond kerst gingen we naar de gevangenissen. We maakten er muziek en speelden gezelschapspellen met de gedetineerden. Je kunt zeggen: ‘Die massale beleving is een uiting van een cultuurchristendom dat niet per se heel diep geworteld is.’ Maar ik denk dat het toch meer was. Advent en kerst vuurden de geloofsgemeenschap aan en gingen gepaard met een zichtbare dienst aan de meest kwetsbare mensen.

– Kan een grotere diaconale betrokkenheid ook onze geloofsgemeenschappen nieuw leven inblazen?
In de ‘nieuwe parochie’ neemt de dienstbaarheid een even belangrijke plaats in als verkondiging en liturgie. Paus Benedictus XVI zei tijdens de Wereldjongerendagen in Keulen dat een eucharistie waar geen dienstbaarheid uit voortvloeit, niet af is. Een vierde element, dat misschien het cement vormt tussen liturgie, verkondiging en diaconie, is het gemeenschap vormen. We moeten die elementen samen beleven. Al te vaak wordt diaconie toevertrouwd aan een bepaalde werkgroep. De geloofsgemeenschap wordt er maar bij betrokken op het moment dat er een collecte wordt gehouden. Dat is te minnetjes.

–Hoe kunnen parochies dan best aan de slag gaan met de huidige Welzijnszorgcampagne?
Het aanbod van Welzijnszorg is een schitterende kans om de diaconie een goede plaats te geven. Laat de mensen die door het jaar heen bezig zijn met een gelovig sociaal engagement, daarover getuigen in de viering. Bedank hen een keer en breng hen voor het voetlicht, zodat de geloofsgemeenschap kan meeleven en zich aangesproken voelen om mee te doen. Christenen moeten niet enkel hun portemonnee een keer openen, maar ook zelf dienstbaar in het leven staan. Diaconie is de hartklop van de nieuwe parochie. – De financiële en economische crisis – denk aan het drama van Ford Genk – maken mensen vermoedelijk gevoeliger voor het thema. We zijn allemaal onzeker over de werkgelegenheid en de veiligheid van spaarcenten. De crisis roept ons als christenen op verschillende manieren op tot solidariteit. Iemand die vervroegd op pensioen moet gaan, zou de kans kunnen grijpen om de vrijgekomen tijd dienstbaar in te vullen en zich inzetten voor mensen die het nog veel slechter hebben. Tegelijk moeten we echter ook de negatieve kanten van een te eenzijdig op concurrentie en prestatie gestoeld maatschappijbestel aanklagen. Ons economisch systeem ontspoort en maakt slachtoffers. Het stoot niet alleen duizenden mensen in de armoede, maar een hele samenleving. Bonussen voor bankdirecteurs die luchtkastelen bouwen, promotie voor CEO’s die massale ontslagen doorvoeren, exuberante salarissen in het voetbal. Die excessen zijn niet ethisch. Ik heb daar geen pasklaar antwoord, maar denk dat we over de levensbeschouwelijke grenzen heen samen met wetenschappers moeten nadenken over een nieuw en duurzaam model, zowel sociaal als economisch én religieus. Een utopie? Het bisdom zit ook samen met de stad om na te denken hoe we de problematiek van Roma’s kunnen aanpakken. Dat heeft al geleid tot gesprekken met burgerlijke en kerkelijke overheden in Slowakije en Roemenië. Zij moeten ter plekke samenwerken om discriminatie aan te pakken en Roma’s beter te integreren. Op Europees niveau is daarover een debat geweest in oktober.

Lieve Wouters


image002

Afbeelding1 Caritas int be cmyk 110px logocaritas 110px Afbeelding7  orbit2  Afbeelding2   Afbeelding6  welzijnsschakels  Wzz Logo 2 WEB