Met de Praagse priester en auteur Tomáš Halík onderzoekt Emmanuel Van Lierde de tekenen van de tijd om vast te stellen dat met het leeglopen van de kerken en de schandalen wereldwijd, ook de geloofwaardigheid van de Kerk aangetast is. Het is een gewonde kerk. En wij zijn gekwetste christenen. Hoe kunnen we gevoelens van onmacht en schaamte te boven komen?
In dezelfde lijn getuigt Mia De Schamphelaere, coördinator van het Nederlandstalige gemeenschappelijke opvangpunt voor seksueel misbruik, hoe vanaf 2010 – toen de affaire-Vangheluwe aan het licht kwam – in de kerk verschillende stappen gezet zijn om slachtoffers van misbruik te erkennen. 

De parabel van de barmhartige Samaritaan is het Evangelieverhaal dat als geen ander illustreert wat het gebod van naastenliefde voor christenen betekent. Onverwacht en ongevraagd doorkruist de situatie van een ander de eigen plannen. Hoe ga je daarmee om? 
Met Emmanuel Van Lierde staan we stil bij het woord barmhartigheid en wat het betekent om geraakt te worden door een ander in nood. Daarna gaat Emmanuel Wybo, directeur Bijbeldienst bisdom Brugge en belevingscentrum Biblia, in op de kern van de Bijbel, het belang van het vertellen van verhalen voor diaconie en hoe de parabel van de Barmhartige Samaritaan ook oproept tot een blijvend engagement. 

Waarom behoort de zorg voor kwetsbare mensen tot het wezen van de kerk? Waarom doen christenen wat ze doen en engageren ze zich voor hun medemensen? Bondig gezegd: omdat God het hen heeft voorgedaan. Christenen handelen naar Gods beeld en gelijkenis en in navolging van Christus. Het antwoord op die waaromvragen ligt in het typische godsbeeld van de christenen.
Met Emmanuel Van Lierde definiëren we de begrippen naastenliefde, liefdadigheid, diaconie en caritas. Daarna vernemen we van Moishe Mund, inspecteur-adviseur Israëlitische godsdienst, hoe joden deze begrippen invullen. 

In een ontmoeting schuilt altijd een appel, een oproep tot zingeving. Voor christenen is dit appel sterker en indringender wanneer het gaat om een ontmoeting met een arme, weduwe, wees of kwetsbare persoon. “Al wat je gedaan hebt voor de minsten van mijn broeders heb je voor Mij gedaan”, zegt Jezus in het evangelie (Matteüs 25, 40). Christenen herkennen Jezus zelf in de ander.
Met Emmanuel Van Lierde gaan we dieper in op wat het betekent om vriend te worden van de armen. Daarna duidt Tine De Leeuw, verantwoordelijke van de Sint-Michielsbeweging in Kortrijk, hoe vriendschap – met Christus, onderling én met een mens in nood – de werking doordringt en draagt. 

Hoe kunnen diaconie, liturgie, verkondiging en kerkopbouw elkaar versterken? “De daad bij het woord voegen”, als spreekwoord, is hier zeker op zijn plaats. Maar ook het omgekeerde geldt vandaag: om te duiden waarom en waartoe we als gelovige bepaalde daden stellen.
Met Emmanuel Van Lierde duiden we de samenhang tussen diaconie, liturgie, verkondiging en gemeenschapsopbouw. Daarna getuigt Bart Willemen, secretaris van de Interdiocesane Commissie voor Catechese (ICC), stafmedewerker voor catechese in het bisdom Antwerpen en godsdienstleerkracht, over zijn werk en geloofsbeleving. 

Hoe kunnen nederigheid - als de grondhouding voor de diaconale mens - en presentie - als je door de ander laten raken - elkaar verrijken?
Met Emmanuel Van Lierde stippen we enkele diaconale attitudes aan. Daarna staat Chris Smits van de werkgroep Attent uit bisdom Antwerpen stil bij presentiepastoraal.

Waarom behoort de zorg voor kwetsbare mensen tot het wezen van de kerk? Waarom doen christenen wat ze doen en engageren ze zich voor hun medemensen? Bondig gezegd: omdat God het hen heeft voorgedaan. Christenen handelen naar Gods beeld en gelijkenis en in navolging van Christus. Het antwoord op die waaromvragen ligt in het typische godsbeeld van de christenen. 
Met Emmanuel Van Lierde definiëren we de begrippen naastenliefde, liefdadigheid, diaconie en caritas. Daarna vernemen we van Ahmed Azzouz hoe moslims deze begrippen invullen. 

Het leven wordt zinvol door er te zijn voor anderen. Wat levert het finaal op als je enkel op jezelf gericht bent? Welke verdienste heb je eraan om autonoom te zijn, iets wat uiteindelijk ook maar kan dankzij anderen? Als christen stel je je open voor een persoon die van elders komt. Je bent ontvankelijk voor wat God op je pad brengt. 

Emmanuel Van Lierde zet ons op weg over 'humaniteit' en geeft mee hoe Bert Vanderhaegen, hoofdaalmoezenier van UZ Gent, erover denkt. 

Kan de Bergrede een politiek beleidsinstrument zijn? We staan samen met abt Marc Fierens van de norbertijnenabdij in Averbode stil bij deze vraag.

Eerst geeft Emmanuel Van Lierde ons de nodige achtergrond mee. Daarna ontdekken we hoe de abt dit concreet probeert te maken in zijn werk en leven.

Het seminarie bracht ons een hele reeks inzichten en analyses uit verschillende werelddelen en contexten. Het eerste inzicht voor het Netwerk Rechtvaardigheid en Vrede (zie NRV) was hoe goed en waardevol het was om te luisteren naar academici die onze perspectieven op de huidige crisis verruimden. We waren in staat om te grasduinen in observaties, concepten en analyses die meer licht werpen op de hedendaagse ontwikkelingen.

Hoe verhouden theoretische inzichten over de crisissen zich met de huidige diaconale context in Vlaanderen? Een volledig beeld schetsen van hoe de crisissen ingrijpen op lokale diaconale initiatieven is een onmogelijke opdracht.

Daarom beperken we ons tot een casus: 'Onthaal Sint-Antonius', een diaconale werking ingeplant in Antwerpen, met een kenmerkend demografisch segment. 

Hoe verhouden theorie en praktijk zich tot elkaar in de werking van Ecokerk?, is een van de hoofdvragen die Karel Malfliet met zich meedroeg tijdens zijn jarenlange inzet voor NRV-Ecokerk.

In deze bijdrage pluist hij deze verhouding uit én reikt bovendien een handige methodiek aan: de "theorie van de menselijke basisbehoeften", zoals ontwikkeld door de Chileense econoom Manfred Max-Neef. 

‘Kantel’momenten voor kansarmen

Op 17 november 2023 vierde Welzijnsschakel Kantel haar 5-jarig bestaan en de officiële opening van haar co-housing project 'Kantelwonen'.

Deze feestelijke gebeurtenis werd bijgewoond door Burgemeester Dirk De fauw en Piet Vandevoorde, bisschoppelijk vicaris/gedelegeerde voor Caritas en Diaconie in het Bisdom Brugge. 

Zoals elke Welzijnsschakel werd Kantel vzw geboren uit het initiatief mensen samen te brengen om de grondrechten van kansarmen te versterken. De impuls ging daarbij uit van parochie Sint-Kruis in Brugge. Diaken Bart Verhelle en Carlos Seyssens vonden elkaar in de idee om via maaltijden mensen in armoede te bereiken. 

Op 26 oktober verwelkomden we een bonte rij bezoekers die zich uitgedaagd voelden door de thema’s van onze najaarsvorming. Armoede: het tast niet enkel de buitenkant van je leven aan, maar ook je binnenkant, je mentaal en emotioneel welzijn. Armoede: het blijft een brandend probleem in België, met diepe oorzaken die ingebakken zitten in de structuren van onze samenleving.

Onder onze deelnemers telden we medewerkers van de Vlaamse bisdommen en Vicariaat Brussel, alsook een reeks collega’s van solidariteitsorganisaties (met deze keer een opvallend sterke delegatie van Studio Globo). Twee collega’s van Welzijnszorg gingen het voortouw nemen, en er kwam een ervaringsdeskundige in armoede mee, iemand die het allemaal aan den lijve ondervonden had… Op welke manier zou armoede onder de loep worden gelegd? 

Prof. Em. Johan Verstraeten stelt drie prangende vragen over het katholiek sociaal denken in crisistijden:

1. Welke analyse maakt hoogleraar economie Noreena Hertz in haar boek ‘The Lonely Century’? 
2. Hoe misbruiken extreemrechtse groepen referenties naar christelijke waarden?
3. Welke gevolgen heeft dit alles voor de kerken? 
   
   

“Subsidiariteit heruitvinden? De participatieve maatschappij onder druk”

Na de primeur in 2022, vindt dit jaar de tweede AMOS studiedag plaats op donderdag 7 december in College De Valk, in Leuven. ‘AMOS’ staat voor ‘Actief in de Marge: Ontmoeting en Sociaal-ethische reflectie’. Zoals vorig jaar mikt de studiedag op het verhelderen, verdiepen en actualiseren van een kernbegrip uit de rijke, maar vaak onbekende inspiratie van het katholieke sociale denken. 

Deze keer leggen de organisatoren het christelijke middenveld onder een dubbele loep, die van de beginselen van subsidiariteit en de participatieve samenleving. In de participatieve samenleving draagt iedereen die dat kan, actief bij aan het welzijn van burgers en leefomgeving. Dit is waar de maatschappelijke inzet van het christelijke middenveld zich toont. 

Anna Abram, rector van het Margaret Beaufort Institute of Theology, vraagt zich af of katholiek sociaal denken en spiritualiteit – die in de praktijk weinig toenadering zoeken tot elkaar – baat zouden kunnen hebben bij een hechtere relatie?

Over de relatie tussen levensbeschouwelijke solidariteitsacties en de welvaartstaat

Hoe werken religieus geïnspireerde solidariteitsacties? Staan deze in spanning met lokale overheden of seculiere sociale initiatieven. Schuilen hier kansen tot samenwerking? Kunnen diverse sociale initiatieven elkaar aanvullen en versterken?

Lisa Cahill legt de vinger op de wonde en focust op genderongelijkheid. Voor haar is de ongelijkwaardige behandeling van vrouwen, zowel in de kerk als in de samenleving, historisch de grootste en langstdurende vorm van discriminatie en geweld. Ondanks vele sociale acties en hoop, blijft de geschiedenis zich herhalen: geweld, oorlog, seksueel misbruik,…

Ook binnenkerkelijk, ondanks erkenning en oprichting van verschillende commissies, blijft de onderwaardering van vrouwen volgens haar voortduren.